Ιστολόγιο - Blog

To ιστολόγιο, γνωστό συχνά με την άκλιτη ονομασία μπλογκ (blog), είναι μορφή ιστοχώρου. Είναι λίστα καταχωρήσεων από την πιο πρόσφατη καταχώρηση στην παλαιότερη.


Επλέξτε ανάμεσα τις κατηγορίες:

Άρθρα Αυτογνωσίας | Άρθρα για Γονείς | Ιστολόγιο

από το κουμπί κατηγορίες, δείτε, διαβάστε τα άρθρα μου και εάν θέλετε μπορείτε να αφήσετε και ενα σχόλιο!


  • 0 Διαζύγιο

      Το διαζύγιο είναι ένα φαινόμενο, το οποίο στην ελληνική κοινωνία αυξάνεται διαρκώς.   Σύμφωνα με δημογραφικά στοιχεία, ο αριθμός των διαζυγίων τριπλασιάστηκε τις τρεις τελευταίες δεκαετίες. Τα αίτια ποικίλλουν. Μπορεί να είναι ενδοσυζυγικά : (ελλιπής επικοινωνία, κακοποίηση, ασυμφωνία χαρακτήρων) ή εξωσυζυγικά: (συμμετοχή των οικογενειών του ζεύγους, των φίλων) ή κοινωνικά ( οικονομική δυσχέρεια).   Το διαζύγιο είναι ένα από τα σημαντικά γεγονότα στη ζωή του ανθρώπου, που βιώνεται ως κρίση. Και όπως όλες οι καταστάσεις κρίσης έχουν συνέπειες, έτσι και οι επιπτώσεις του διαζυγίου στο συναισθηματικό κόσμο των συζύγων είναι αρκετά σημαντικές. Από τη στιγμή που θα αρχίσουν να σκέφτονται την πιθανότητα του διαζυγίου αλλά και αρκετό καιρό μετά το διαζύγιο, τα συναισθήματα είναι ποικίλα και έντονα. Προσωπική ανασφάλεια, φόβος για το αύριο, ενοχές (κυρίως στην περίπτωση που υπάρχουν παιδιά), υπαρξιακοί προβληματισμοί είναι κάποια από τα πιο συχνά συναισθήματα που βιώνει το ζευγάρι.   Το άτομο που ζει την εμπειρία του διαζυγίου περνά από διάφορα στάδια. Αρχικά, αρνείται την πιθανότητα του διαζυγίου. Στη συνέχεια, νιώθει θυμό με τον εαυτό του αλλά και με το σύντροφο. Έπειτα, επαναδιαπραγματεύεται την κατάσταση. Θλίβεται, όταν συνειδητοποιεί ότι μόνο αυτή είναι η λύση. Κάποια στιγμή, όμως καταλήγει να αποδεχθεί την κατάσταση και να προχωρήσει.   Παρόλο που το διαζύγιο βιώνεται ως μία μεγάλη απώλεια στη ζωή του ανθρώπου, όταν είναι προιόν ώριμης απόφασης, μπορεί να γίνει ευκαιρία για μία καινούρια αρχή.

  • 0 Μεγαλώνοντας μέσα στην Ελληνική Οικογένεια

      Θα μπορούσε να είναι απλώς ένα απαραίτητο εγχειρίδιο για νέους γονείς. Άλλωστε ο Γιωσαφάτ πιστεύει περισσότερο στη διδασκαλία γονέων, δασκάλων και παιδιών από τη σχολική ηλικία, δηλαδή στην πρόληψη, και λιγότερο στην ψυχοθεραπεία. Κι εδώ ακριβώς τοποθετείται από νωρίς και η πρώτη ανατροπή που σημείωσα.   Αμφισβητείται η παντοδυναμία του ψυχαναλυτή. Ο συγγραφέας δίνει μεγάλη σημασία στο ταλέντο, την ωριμότητα, την ατομική θεραπεία και εμπειρία του θεραπευτή ώστε να είναι σκόπιμη και αποτελεσματική η ψυχοθεραπεία, συνυπολογίζοντας επιπλέον τον μακρύ χρόνο και τα μεγάλα έξοδα που συνεπάγεται αυτή. Δηλαδή ο ψυχαναλυτής μας συμβουλεύει να μην αντιμετωπίζουμε σαν πανάκεια την ψυχανάλυση, και όταν είναι απαραίτητη, να ψάξουμε τον κατάλληλο θεραπευτή με την ίδια σοβαρότητα που θα ψάχναμε την κατάλληλη γυναίκα να παντρευτούμε. Και με το ίδιο ρίσκο.   Όμως το βιβλίο είναι κάτι πολύ περισσότερο από οδηγός συμπεριφοράς. Είναι ένα ευσύνοπτο συναρπαστικό ταξίδι στα πρώτα χρόνια, τα πιο κρίσιμα, της περιπέτειας του μυαλού και της ψυχής. Που αρχίζει με τον έρωτα και τη σύλληψη, δηλαδή την πρώτη μάχη κατά του θανάτου που περιέχει όμως τον θάνατο και οδηγεί αναπόδραστα σ΄ αυτόν. Είναι αυτό που ο συγγραφέας ονομάζει το μεγάλο σχέδιο της φύσης. Την αναπαράσταση της κανονικής ζωής στον βιολογικό κύκλο. Των μυριάδων ανδρών πολεμιστών που θα εξοντωθούν στην εκστρατεία στην Τροία, στην διαδρομή μεταξύ Σκύλλας και Χάρυβδης ή Ελλησπόντου και Μαύρης Θάλασσας για να κατακτήσει μόνο ο ένας το Χρυσόμαλλο δέρας ή την Ιθάκη. Των εκατομμυρίων δηλαδή σπερματοζωαρίων που θα εξοντωθούν στα κολπικά υγρά, στα στενά του τραχήλου, στην άβυσσο της μητρικής κοιλότητας, στην δύσβατη πορεία της σάλπιγγας για να κατακτήσει ένα, άντε δύο ή σπανίως τρία, το ωάριο. Την γυναίκα δηλαδή, τη ζωή, την αυτοεκπλήρωση.Που συνεχίζεται στη ενδομήτριο ζωή, πολύ σημαντικότερη από ό,τι πιστεύαμε στο παρελθόν για την ομαλή ωρίμανση του εμβρύου, το οποίο όταν δεν κινδυνεύει από βιολογικές ανωμαλίες, αποκόλληση πλακούντα, συνέχεια της μάχης με τον θάνατο, κινδυνεύει από την έλλειψη ηρεμίας της μητέρας.Η ζωή μέσα στη μήτρα τελειώνει με το μεγάλο σοκ του τοκετού, που το έμβρυο-νεογνό βίαια θα εγκαταλείψει τη θαλπωρή και αδράνεια του αμνιακού σάκου και θα πρέπει να στηριχτεί στις δικές του δυνάμεις να αναπνεύσει και να αιματωθεί. Χρονική στιγμή που μπορεί να ανακαλέσει το υποσυνείδητο του ενηλίκου με τη μορφή του πανικού του χαμού.Ακολουθεί η σημαντικότερη σύμφωνα με τον Γιωσαφάτ φάση της ανάπτυξης του παιδιού που είναι ο πρώτος χρόνος της ζωής, η στοματική φάση. Οι διαταραχές που θα εγκατασταθούν εδώ είναι μοιραίες. Είναι η εποχή της παντοδυναμίας του δέρματος. Του δέρματος της μητέρας, δηλαδή του χαδιού, του δέρματος του παιδιού, δηλαδή των ορίων του με τον κόσμο που θα το ανακαλύψει μέσω του χαδιού στον 8ο περίπου μήνα. Είναι η φάση που το νεογνό προσπερνά την πανθεϊστική του περίοδο, δηλαδή την εποχή που πιστεύει ότι είναι κομμάτι ενός ενιαίου σύμπαντος το οποίο είναι προέκτασή του και κατά κάποιο τρόπο αποκρυσταλλώνει ένα είδος πρώιμης ατομικότητας. Η όσφρηση, η αφή, η ακοή, δηλαδή η μυρωδιά της μητέρας, το χάδι και το νανούρισμά της έχουν καταλυτικό ρόλο σε αυτήν την φάση, την οποία θα αναπολεί και θα ανακαλεί σε όλη του τη ζωή. Θα χαλαρώνει γλεντώντας και τραγουδώντας αναβιώνοντας το νανούρισμα, θα ερωτεύεται αναζητώντας την επιστροφή στην αγκαλιά της μητέρας, θα λέει ερωτευμένα χαζόλογα επαναφέροντας τα λογάκια της μαμάς. Και από την άλλη, αν έχει στερηθεί το χάδι αυτήν την περίοδο, ή αν το χάδι δεν είχε την μητρική ταυτότητα αλλά πολλών προσώπων, ακόμα και του πατέρα (άλλη μια ανατροπή που μας επιφυλάσσει ο συγγραφέας , μια αντεπανάσταση στην επαναστατική εικόνα του μπαμπά που αλλάζει πάνες και δίνει μπιμπερό) το παιδί παθαίνει σύγχυση και ο ενήλικος εξασφαλίζει άγχος θανάτου, πανικό αφανισμού, ακόμα και ροπή στα ναρκωτικά σε μια αέναη αναζήτηση του βυζιού της μάνας.Το επόμενο στάδιο είναι το πρωκτικό, στον δεύτερο χρόνο, όταν το παιδί γνωρίζεται με τις ανάγκες-υγιεινής και κοινωνικές-ελέγχου των σφιγκτήρων του. Εδώ αρχίζει και ο πρώτος του καταναγκασμός αλλά και η πρώτη του διαπραγμάτευση με τους μεγάλους για το αν και πώς θα ανταποκριθεί στην υποχρέωσή του να ελέγχει τις ανάγκες του.   Ακολουθεί η φαλλική περίοδος, δηλαδή η εμφάνιση της πρώιμης σεξουαλικότητας, του υποτυπώδους αυνανισμού και της διεκδίκησης του ετερόφυλου γονέα. Αναβιώνουν τον Οιδίποδα και την Ηλέκτρα για να σκοτώσουν τον αντίζηλο και να κερδίσουν τον μπαμπά τα κορίτσια και την μαμά τα αγόρια, για να επιστρέψουν στη συνέχεια με ενοχές και να ταυτιστούν με το φύλο τους, πρότυπό τους. Οι εγκαθιστάμενες στην περίοδο αυτή δυσαρμονίες είναι πιο χειρίσιμες και σε ένα βαθμό θεραπεύσιμες. Λέει χαρακτηριστικά ο συγγραφέας, όταν έρθουν στο ιατρείο και καθίσουν, ο γιός δίπλα στη μαμά και η κόρη δίπλα στον μπαμπά αναγνωρίζω αμέσως το πρόβλημα και η πρώτη μου συμβουλή είναι να καθίσουν ανάποδα δηλαδή να ακολουθήσουν το φύλο τους και στη συνέχεια να βαδίσουν έτσι. Στις περιόδους αυτές της ανάπτυξης προκαθορίζεται η μοίρα του ενηλίκου και γι αυτό λέει ο Φρόυντ ότι το παιδί είναι ο πατέρας του ενηλίκου.Πριν κλείσω θέλω να επισημάνω μία καταδίκη από την οποία ο Γιωσαφάτ υπογραμμίζει τελεσίδικα ότι δεν μπορούμε να ξεφύγουμε, αλλά και μια απενοχοποίηση που γενναιόδωρα μας προσφέρει. Η καταδίκη είναι η μοίρα μας να διαλέγουμε όμοιους με εμάς, αντίστοιχης ωριμότητας και παρομοίων ελαττωμάτων, γιατί αυτά αναγνωρίζουμε και μπορούμε να διαχειριστούμε, άρα καταλήγουμε σε συζύγους που μας θυμίζουν τη μάνα μας ή τον πατέρα μας και αναπαράγουμε το γονεικό μας πρότυπο στον δικό μας γάμο, οι δε δυσκολίες του γάμου στην ουσία αποτελούν επανάληψη της παιδικής μας ηλικίας. Ο καταναγκασμός της επανάληψης όπως λέει πάλι ο Φρόυντ. Η απενοχοποίηση βρίσκεται στην παραδοχή ότι στη ζωή δεν επιτυγχάνονται συνθήκες εργαστηρίου, δηλαδή δεν υπάρχουν τέλειες καταστάσεις, τέλειοι γονείς, τέλειες συμπεριφορές. Οι δυσλειτουργίες που προκύπτουν , πλην αυτών που έχουν την γενεσιουργό τους ρίζα στο πρώτο έτος, είναι σε μεγάλο βαθμό διαχειρίσιμες, ενώ ο συγγραφέας θεωρεί ικανοποιητικό το πρότυπο της αρκετά καλής μητέρας, όχι της άμεμπτης και αψεγάδιαστης. Ένα πρότυπο δηλαδή εφικτό.

  • 0 Ψυχοθεραπεία: Irvin Yalom

     Ποιος από μας δεν έχει γνωρίσει κάποιον άνθρωπο (ίσως τον ίδιο μας τον εαυτό) που να είναι τόσο στραμμένος προς τα έξω, τόσο απορροφημένος στη συσσώρευση αγαθών ή στο τι σκέφτονται οι άλλοι, ώστε να χάνει κάθε αίσθηση του εαυτού του; Ένας τέτοιος άνθρωπος, όταν του τίθεται κάποιο ερώτημα, αναζητεί την απάντηση προς τα έξω κι όχι προς τα μέσα. Διατρέχει δηλαδή τα πρόσωπα των άλλων, για να μαντέψει ποια απάντηση επιθυμούν ή περιμένουν.   Για έναν τέτοιον άνθρωπο θεωρώ χρήσιμο να συνοψίσω μια τριάδα δοκιμίων που έγραψε ο Σοπενάουερ προς το τέλος της ζωής του. (Για όποιον έχει φιλοσοφικές τάσεις είναι γραμμένα σε γλώσσα σαφή και προσβάσιμη στον μη ειδικό). Βασικά τα δοκίμια τονίζουν ότι το μόνο που μετράει είναι αυτό που το άτομο είναι.   Ούτε ο πλούτος ούτε τα υλικά αγαθά ούτε η κοινωνική θέση ούτε η καλή φήμη φέρνουν την ευτυχία. Αν και οι σκέψεις αυτές δεν αφορούν συγκεκριμένα τα υπαρξιακά θέματα, παρ’ όλ’ αυτά μας βοηθούν να μετακινηθούμε από ένα επιφανειακό επίπεδο προς βαθύτερα ζητήματα.   1. Αυτό που κατέχουμε.  Τα υλικά αγαθά είνα απατηλά. Ο Σοπενάουερ υποστηρίζει πολύ κομψά ότι η συσσώρευση πλούτου και αγαθών είναι ατελείωτη και δεν προσφέρει ικανοποίηση. Όσο περισσότερα κατέχουμε, τόσο πολλαπλασιάζονται οι απαιτήσεις μας. Ο πλούτος είναι σαν το νερό της θάλασσας: όσο περισσότερο πίνουμε, τόσο πιο πολύ διψάμε. Στο τέλος δεν κατέχουμε εμείς τα αγαθά μας – μας κατέχουν εκείνα.   2. Αυτό που αντιπροσωπεύουμε στα μάτια των άλλων.  Η φήμη είναι το ίδιο εφήμερη όσο και τα υλικά πλούτη. Ο Σοπενάουερ γράφει:“Οι μισές μας ανησυχίες και αγωνίες έχουν προέλθει από την έγνοια μας για τις γνώμες των άλλων… πρέπει να βγάλουμε αυτό το αγκάθι απ’ τη σάρκα μας”.   Είναι τόσο ισχυρή η παρόρμηση να κάνουμε μια καλή εμφάνιση, ώστε για μερικούς φυλακισμένους, την ώρα που βαδίζουν προς τον τόπο της εκτέλεσής τους, αυτό που κυρίως απασχολεί τη σκέψη τους είναι το ντύσιμο και οι τελευταίες τους χειρονομίες.   Η γνώμη των άλλων είναι ένα φάντασμα που μπορεί ανά πάσα στιγμή ν’ αλλάξει όψη. Οι γνώμες κρέμονται από μια κλωστή και μας υποδουλώνουν στο τι νομίζουν οι άλλοι, ή, ακόμα χειρότερα, στο τι φαίνεται να νομίζουν –γιατί ποτέ δεν μπορούμε να μάθουμε τι σκέφτονται πραγματικά.   3. Αυτό που είμαστε.  Μόνο αυτό που είμαστε έχει πραγματική αξία. Μια καλή συνείδηση, λέει ο Σοπενάουερ, αξίζει περισσότερο από μια καλή φήμη. Ο μεγαλύτερος στόχος μας θα έπρεπε να είναι η καλή υγεία κι ο πνευματικός πλούτος, ο οποίος οδηγεί σε ανεξάντλητα αποθέματα ιδεών, στην ανεξαρτησία και σε μια ηθική ζωή. Η ψυχική μας γαλήνη πηγάζει από τη γνώση ότι αυτό που μας αναστατώνει δεν είναι τα πράγματα, αλλά η ερμηνεία μας για τα πράγματα.   Αυτή η τελευταία σκέψη –ότι η ποιότητα της ζωής μας προσδιορίζεται από το πως ερμηνεύουμε τις εμπειρίες μας, όχι από τις ίδιες τις εμπειρίες– είναι ένα σημαντικό θεραπευτικό δόγμα που ανάγεται στην αρχαιότητα. Κεντρικό αξίωμα στη σχολή του στωικισμού, πέρασε από τον Ζήνωνα, τον Σενέκα, τον Μάρκο Αυρήλιο, τον Σπινόζα, τον Σοπενάουερ και τον Νίτσε κι έφτασε να γίνει θεμελιώδης έννοια τόσο στην ψυχοδυναμική όσο και στη γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία.   Από το βιβλίο του Irvin Yalom, Στον κήπο του Επίκουρου: αφήνοντας πίσω τον τρόμο του θανάτου, εκδόσεις Άγρα.

  • 0 Γεννημένοι να αγαπάμε: Leo Buscaglia

     ‘Ενα από τα μεγαλύτερα εμπόδια στην αγάπη είναι ο φόβος. Κάποιες φορές, γινόμαστε όλοι δειλοί. Ο φόβος μας κάνει να ακολουθούμε τη σίγουρη οδό, να αποφεύγουμε τη δέσμευση, να κρυβόμαστε από τον εαυτό μας και τους άλλους. Εκεί, μέσα στο ασφαλές καταφύγιό μας, απομονωνόμαστε από τα πράγματα που δίνουν χαρά και νόημα στη ζωή.   Το να αρνιόμαστε τη δέσμευση ή να κλεινόμαστε στο καβούκι μας προκειμένου να είμαστε απρόσιτοι στον πόνο δεν είναι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίσουμε το φόβο. Επιτρέποντας στο φόβο να καθορίσει την πορεία της ζωής μας, ακούμε μόνο μία από τις εσωτερικές μας φωνές. Αλλά υπάρχουν κι άλλες που αξίζει να ακούσουμε. Μία απ’ αυτές λέει ότι ο χειρότερος φόβος είναι μια ζωή στερημένη από αγάπη. Όταν η αγάπη είναι αρκετά δυνατή, οι ενδοιασμοί, η απογοήτευση και ο φόβος μειώνονται στο τίποτα.   Η αγάπη θα γινόταν απλούστερη αν η πραγματικότητα συμφωνούσε με τις αντιλήψεις μας κι αν ό,τι πιστεύαμε ίσχυε. Όμως, τα πράγματα δεν είναι έτσι. Βλέπουμε αυτό που είμαστε προετοιμασμένοι να δούμε και πιστεύουμε αυτό που θέλουμε να πιστέψουμε. Με την ευρεία έννοια, είμαστε αιχμάλωτοι αυτού που ήδη είμαστε.   Κατανόηση στην αγάπη σημαίνει αποδέσμευση από προσδοκίες και αντιλήψεις, ώστε να αναδειχθεί η όποια αλήθεια. Σημαίνει απαλλαγή από στερεότυπα και προκαταλήψεις και άνοιγμα σε νέες εμπειρίες.   Όταν λέμε ότι δεν αγαπάμε κάτι ή κάποιον, συνήθως εννοούμε ότι δεν μπορούμε να το ή τον δούμε καθαρά. Η καλύτερη κατανόηση είναι αργή διαδικασία, που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή, αλλά η ανταμοιβή είναι πολύ μεγάλη. ΄Ισως ανακαλύψουμε ότι, αν και μπορεί να είναι οδυνηρό το να μάθουμε καινούργια πράγματα και να αλλάξουμε παλιές πεποιθήσεις, είναι πολύ πιο οδυνηρό μακροπρόθεσμα – και κοστίζει περισσότερο – το να παραμένουμε στάσιμοι και αδιάφοροι.”   Ανοχή είναι η θετική και εγκάρδια προσπάθεια που κάνουμε για να καταλάβουμε τις πεποιθήσεις, τις πρακτικές και τις συνήθειες του άλλου, χωρίς υποχρεωτικά να τις συμμεριζόμαστε ή να τις αποδεχόμαστε (JOSHUA LIEBMAN)

  • 0 Η Συναισθηματική αγωγή των παιδιών

      Τι είναι το συναίσθημα; Υπάρχουν δεκάδες ορισμοί του συναισθήματος από πολλούς θεωρητικούς της ψυχολογίας, που ασχολούνται με τη συναισθηματική νοημοσύνη.   Το συναίσθημα είναι ένα αίσθημα, που βιώνουμε λόγω μίας εμπειρίας. Η εμπειρία αυτή μπορεί να είναι ένα γεγονός (ευχάριστο ή δυσάρεστο) ή μπορεί να είναι μία ή περισσότερες σκέψεις, που κάνουμε πριν νιώσουμε το συναίσθημα. Ποια είναι η χρησιμότητα των συναισθημάτων; Τα συναισθήματα είναι λειτουργικά, που σημαίνει ότι έχουν λειτουργικό ρόλο στη ζωή του ανθρώπου. Χρησιμεύουν σε κάτι. Τα συναισθήματα μας καθοδηγούν. Στα συναισθήματα οφείλεται η συνέχιση της ύπαρξης του ανθρώπινου είδος μέχρι και σήμερα.   Τα συναισθήματα μπορούν να μας προστατέψουν από πολλούς κινδύνους. Για παράδειγμα, αν ο εγκέφαλος «μυριστεί» ότι βρίσκομαι σε μία επικίνδυνη κατάσταση, ότι κινδυνεύω, αμέσως ενεργοποιείται το συναίσθημα του φόβου. Το συναίσθημα του φόβου θα με κινητοποιήσει να πάρω τα μέτρα μου και έτσι να προστατευθώ. Τα συναισθήματα μας καθοδηγούν να αντιμετωπίζουμε δύσκολες καταστάσεις, αλλά και να παίρνουμε αποφάσεις , σε περιπτώσεις που μόνο η λογική δεν είναι αρκετή.Υπάρχουν οκτώ βασικές κατηγορίες των πρωταρχικών συναισθημάτων και δεκάδες αποχρώσεις αυτών: Απόλαυση Αγάπη Αποστροφή Έκπληξη Θυμός Θλίψη Ντροπή Φόβος     Κάθε κατηγορία αποτελείται από δεκάδες συναισθηματικές αποχρώσεις.

  • 0 Αυτό που είμαστε: Irvin Yalom

      Ποιος από μας δεν έχει γνωρίσει κάποιον άνθρωπο (ίσως τον ίδιο μας τον εαυτό) που να είναι τόσο στραμμένος προς τα έξω, τόσο απορροφημένος στη συσσώρευση αγαθών ή στο τι σκέφτονται οι άλλοι, ώστε να χάνει κάθε αίσθηση του εαυτού του;   Ένας τέτοιος άνθρωπος, όταν του τίθεται κάποιο ερώτημα, αναζητεί την απάντηση προς τα έξω κι όχι προς τα μέσα. Διατρέχει δηλαδή τα πρόσωπα των άλλων, για να μαντέψει ποιά απάντηση επιθυμούν ή περιμένουν.   Για έναν τέτοιον άνθρωπο θεωρώ χρήσιμο να συνοψίσω μια τριάδα δοκιμίων που έγραψε ο Σοπενάουερ προς το τέλος της ζωής του. (Για όποιον έχει φιλοσοφικές τάσεις είναι γραμμένα σε γλώσσα σαφή και προσβάσιμη στον μη ειδικό). Βασικά τα δοκίμια τονίζουν ότι το μόνο που μετράει είναι αυτό που το άτομο είναι.   Ούτε ο πλούτος ούτε τα υλικά αγαθά ούτε η κοινωνική θέση ούτε η καλή φήμη φέρνουν την ευτυχία. Αν και οι σκέψεις αυτές δεν αφορούν συγκεκριμένα τα υπαρξιακά θέματα, παρ’ όλ’ αυτά μας βοηθούν να μετακινηθούμε από ένα επιφανειακό επίπεδο προς βαθύτερα ζητήματα.   1. Αυτό που κατέχουμε.  Τα υλικά αγαθά είνα απατηλά. Ο Σοπενάουερ υποστηρίζει πολύ κομψά ότι η συσσώρευση πλούτου και αγαθών είναι ατελείωτη και δεν προσφέρει ικανοποίηση. Όσο περισσότερα κατέχουμε, τόσο πολλαπλασιάζονται οι απαιτήσεις μας. Ο πλούτος είναι σαν το νερό της θάλασσας: όσο περισσότερο πίνουμε, τόσο πιο πολύ διψάμε. Στο τέλος δεν κατέχουμε εμείς τα αγαθά μας – μας κατέχουν εκείνα.   2. Αυτό που αντιπροσωπεύουμε στα μάτια των άλλων.  Η φήμη είναι το ίδιο εφήμερη όσο και τα υλικά πλούτη. Ο Σοπενάουερ γράφει: “Οι μισές μας ανησυχίες και αγωνίες έχουν προέλθει από την έγνοια μας για τις γνώμες των άλλων… πρέπει να βγάλουμε αυτό το αγκάθι απ’ τη σάρκα μας”. Είναι τόσο ισχυρή η παρόρμηση να κάνουμε μια καλή εμφάνιση, ώστε για μερικούς φυλακισμένους, την ώρα που βαδίζουν προς τον τόπο της εκτέλεσής τους, αυτό που κυρίως απασχολεί τη σκέψη τους είναι το ντύσιμο και οι τελευταίες τους χειρονομίες.   Η γνώμη των άλλων είναι ένα φάντασμα που μπορεί ανά πάσα στιγμή ν’ αλλάξει όψη. Οι γνώμες κρέμονται από μια κλωστή και μας υποδουλώνουν στο τι νομίζουν οι άλλοι, ή, ακόμα χειρότερα, στο τι φαίνεται να νομίζουν – γιατί ποτέ δεν μπορούμε να μάθουμε τι σκέφτονται πραγματικά.   3. Αυτό που είμαστε.   Μόνο αυτό που είμαστε έχει πραγματική αξία. Μια καλή συνείδηση, λέει ο Σοπενάουερ, αξίζει περισσότερο από μια καλή φήμη. Ο μεγαλύτερος στόχος μας θα έπρεπε να είναι η καλή υγεία κι ο πνευματικός πλούτος, ο οποίος οδηγεί σε ανεξάντλητα αποθέματα ιδεών, στην ανεξαρτησία και σε μια ηθική ζωή. Η ψυχική μας γαλήνη πηγάζει από τη γνώση ότι αυτό που μας αναστατώνει δεν είναι τα πράγματα αλλά η ερμηνεία μας για τα πράγματα.   Αυτή η τελευταία σκέψη – ότι η ποιότητα της ζωής μας προσδιορίζεται από το πως ερμηνεύουμε τις εμπειρίες μας, όχι από τις ίδιες τις εμπειρίες – είναι ένα σημαντικό θεραπευτικό δόγμα που ανάγεται στην αρχαιότητα. Κεντρικό αξίωμα στη σχολή του στωικισμού, πέρασε από τον Ζήνωνα, τον Σενέκα, τον Μάρκο Αυρήλιο, τον Σπινόζα, τον Σοπενάουερ και τον Νίτσε κι έφτασε να γίνει θεμελιώδης έννοια τόσο στην ψυχοδυναμική όσο και στη γνωστική-συμπεριφορική ψυχοθεραπεία. Από το βιβλίο του Irvin Yalom, Στον κήπο του Επίκουρου: αφήνοντας πίσω τον τρόμο του θανάτου, εκδόσεις Άγρα.   O Irvin D. Yalom (1931-) είναι επίτιμος καθηγητής ψυχιατρικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Στάνφορντ των ΗΠΑ. Μαθητής και συνεργάτης του Rollo May, θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους, εν ζωή, εκπροσώπους της υπαρξιακής σχολής στην ψυχιατρική και είναι συγγραφέας του εγκυρότερου και πληρέστερου εγχειρίδιου υπαρξιακής ψυχοθεραπείας ("Existential Psychotherapy"). Το πρώτο του βιβλίο, "Theory and Practice of Group Psychotherapy", έχει μεταφραστεί σε 14 γλώσσες και αποτελεί βασικό διδακτικό εγχειρίδιο σε πολλές σχολές ψυχιατρικής και ψυχοθεραπείας.